Dit boek is geen klassieke geschiedenis van vroomheid, maar een sociale biografie van reizigers onderweg. Zij vertellen in hun verslagen over avontuur en verveling, over status en solidariteit, over hoop en angst, over nieuwsgierigheid en teleurstelling. Van de gevaarlijke Alpenovertocht, het bruisende Venetië en de stormachtige Middellandse Zee tot de verrassingen en de ontmoeting met ‘de andere’ in het Midden-Oosten en het Heilig
Land, laat het boek zien hoe mensen zich onderweg gedroegen en wat zij daarover neerpenden in hun reisverslagen.

Peter Stabel is gewoon hoogleraar aan de Universiteit Antwerpen. Hij is gespecialiseerd in de middeleeuwse sociale
geschiedenis en cultuurgeschiedenis. Bij Sterck & De Vreese publiceerde hij het boek De jeugd van tegenwoordig. Stedelijke jongerencultuur in de laatmiddeleeuwse Lage Landen.

Historicus en magie-expert Ruud Vermeer bespreekt de samenzweringen rond het occulte denken vanaf de vroege gnostiek tot en met het hedendaagse geloof in nazi-bases onder de Zuidpool. Op licht ironische toon voert hij ons langs gnostici, katharen, tempeliers, utopisten, rozenkruisers, vrijmetselaars, illuminati, nazi-occultisten en hedendaagse graalzoekers. De occulte traditie blijkt nog springlevend.

Ruud Vermeer is historicus en neerlandicus. Hij publiceerde Meesters van de magie, Heksenjacht en een biografie over Aleister Crowley. Hij was eerder hoofdredacteur van Pandora, tijdschrift voor kunst & literatuur.

This affirmation of freedom and diversity has in later times, especially during the period of Western colonialism, been lost and buried in the missionary process. African theologians, together with other theologians from minority traditions, however, have passionately protested against the anthropological poverty that resulted from such a colonial missionary attitude. In the book of Acts they (re)discovered the freedom to follow Christ in their own (minority) traditions.

This insight gave Hinne Wagenaar a new theological perspective on the minority background of his native Fryslân (in the north of the Netherlands). Based on seven passages from the book of Acts he endeavors to develop a Biblical foundation for missionary reflection on language and culture. In doing so, he formulates the basic features of theology in a local context, not just for Fryslân or Africa, but for Christians around the globe.

Rev. Hinne Wagenaar studied at the University of Groningen and at Union Theological Seminary in New York City. He taught African theology at the Presbyterian Theological Seminary in Kumba (Cameroon) and missiology at the University of Groningen. In 2012 he and his wife Sietske Visser founded Nijkleaster, a new monastic community in Fryslân. This resulted in the creation of Westerhûs Monastery, where they currently live as modern monastics.

In dit boek, dat al 25 jaar een klassieker is, geeft Jos Stollman niet alleen een prachtige vertaling van het Thomas-evangelie maar hij duidt ook de tekst. Jezus blijkt daarbij eerder een Zenmeester avant la lettre te zijn geweest dan een goddelijke verlosser. Om het Zenkarakter van het Thomas-Evangelie te onderstrepen, plaatst Stollman bij elke uitspraak van Jezus een meditatieve oefening. Zo slaat dit boek een brug naar een praktische beleving van spiritualiteit.

Jos Stollman studeerde Wis-, natuur- en sterrenkunde in Utrecht en maakte daarnaast uitgebreid studie van het vroege christendom. Hij publiceerde ook De historische Jezus, Waarom de tijd (niet) stroomt en De zen van het leven.

Aan de hand van de oudste bronnen reconstrueert Jos Stollman het vroegste, en waarschijnlijk meer authentieke, beeld van Jezus. Daarbij grijpt hij onder meer terug op de teruggevonden evangeliën van Thomas en Maria Magdalena. Deze evangeliën hebben onder wetenschappers tot veel discussie geleid. Nu het stof enigszins is neergedaald, blijkt hoe we de ware Jezus zouden kunnen zien: als een scherp denker, een bevlogen spiritueel leidsman en een aardse filosoof.

Jos Stollman studeerde wis-, natuur- en sterrenkunde in Utrecht en maakte daarnaast uitgebreid studie van het vroege christendom en met name het Evangelie van Thomas, waarover hij eerder Zenmeester Jezus publiceerde.
‘Ik ben onder de indruk van de helderheid waarmee de schrijver een lange en gecompliceerde geschiedenis weet te beschrijven.’

Paul van Tongeren, hoogleraar filosofie en voormalig Denker des Vaderlands

Joris van der Paele was niet zo devoot als Jan van Eyck ons wil doen geloven. Als jongeman verliet hij zijn geboortestad Brugge om in dienst te treden van de paus. Niet uit roeping, wel uit ongebreidelde ambitie en honger naar succes. Hij was er ooggetuige van een van de grootste crisissen van de Kerk: het Westers Schisma, waarbij twee en later drie pausen streden om de Heilige Stoel.

Hij keerde schatrijk terug, eerst naar Utrecht en later naar Brugge, om er te rentenieren. Daar besloot hij zijn geld te besteden aan een schilderij en aan zielenmissen om hem tot in de eeuwigheid voort te laten leven.

Historicus Hendrik Callewier reconstrueerde de biografie van een kanunnik en een schilderij tegen de achtergrond van de laatmiddeleeuwse Nederlanden en de rest van Europa.

Hendrik Callewier (1981) is doctor in de Geschiedenis, staat aan het hoofd van de rijksarchieven in Brugge en Kortrijk en doceert aan de KU Leuven Kulak.

Chris van de Ven is Multatuliaan en directeur van Stichting HOPE XXL. Hij publiceerde eerder Multatuli verknipt, Pax Havelaar en Max en Wouter. Het geheim van de Havelaar.

“Als goden bestonden zouden ze, net als ik, dit boek grinnikend lezen.”
– Dick Swaab

Gedurende tientallen jaren heeft de auteur materiaal verzameld afkomstig uit middeleeuwse encyclopedieën, boeken over volksgeloof en oude documenten. Daarbij heeft hij een groot aantal toepasselijke prenten gevonden, afkomstig uit de zestiende tot en met de negentiende eeuw.

Johan Boussauw (1953) is grafisch kunstenaar, met grote belangstelling voor middeleeuwse prenten. Dit boek is het resultaat van de combinatie van een voorliefde voor oude boeken, een uitgebreide natuurkennis en zijn belangstelling voor volkskunde.

Meer wezenlijk is evenwel de blijde boodschap die de auteur wil brengen. De Heliand (‘helende, genezende’) geneest mensen van de meest ernstige ziektes, maar tegelijk is Hij een verlosser: wie zijn woorden doet, zal na het verlaten van deze middelgaard opstijgen naar de hemelse weide.

De Heliand wordt internationaal beschouwd als een hoogstaand kunstwerk. Het verscheen in 1830 voor het eerst in druk. Er volgden veel uitgebreide wetenschappelijk studies van dit werk. Ook werd het vertaald in het Duits, Engels, Frans, Deens en het Nederlands. In 2012 volgden vertalingen in het Achterhoeks, Gronings, Twents en Münsterlands. In 2022 verschenen geannoteerde vertalingen in het Sallands en het Stellingwerfs.

Dit boek is de tweede, uitvoerig geannoteerde vertaling in het Nederlands die, net als de Sallandse en Stellingwerver vertalingen, zo dicht mogelijk bij de Oudsaksische grondtekst blijft. Ook dit werk bevat een uitgebreid deel waarin de Heliand in zijn context wordt besproken.

De Oudsaksische Heliand wordt internationaal gezien als een hoogstaand literair kunstwerk. Het dateert uit de eerste helft van de negende eeuw. Deze jongste editie voor de Nederlandse markt brengt de originele Oudsaksische tekst en voorziet in een Nederlandstalige toelichting, met een verklarende woordenlijst. Deze uitgave kan van grote waarde zijn voor onderzoekers en studenten Nedersaksisch/Nederduits, Nederlands, Hoogduits, Engels, Fries en voor andere geïnteresseerden in Germaanse talen en culturen.

Deze editie werd verzorgd door de filoloog en historicus dr. Tim Sodmann, oud-directeur van het Landeskundliches Institut Westmünsterland in Vreden (Westmünsterland).

De Heliand is een epos in stafrijm en vertelt in 71 hoofdstukken over het leven van Jezus Christus, vanaf zijn geboorte tot en met zijn hemelvaart. De dichter heeft van de vier evangeliën een lopend verhaal gemaakt. Hij heeft zijn eigen accenten in het verhaal gelegd door aanpassingen te maken en aanvullingen te geven. Die ingrepen waren ingegeven door zijn streven om de boodschap van Jezus aanschouwelijk te maken voor de Saksische bevolking, ten tijde van de christianisering.

De Heliand volgt weliswaar de evangeliën, maar de gebeurtenissen spelen zich af in de cultuur van de Saksen rond 800. Daarin was het paard een edel dier. De engelen verkondigen de geboorte van Jezus dan ook niet aan schaapherders, maar aan mannen die op de paarden passen. Ook wordt Jezus voorgesteld als een leenheer, die rondtrekt met zijn vazallen (de leerlingen). Veel nadruk ligt dan ook op de grote trouw die de vazal aan zijn leenheer moet betonen.

Meer wezenlijk is evenwel de blijde boodschap die de auteur brengt. De Heliand (‘helende, genezende’) geneest mensen van de meest ernstige ziektes, maar tegelijk is Hij een verlosser: wie zijn woorden doet, zal na het verlaten van deze middelgaard opstijgen naar de hemelse weide.

De regel geldt als een van Augustinus’ meest toegankelijke en invloedrijke geschriften. Aan het einde van de dertiende eeuw leefde men ernaar in duizenden kloosters. De tekst circuleerde toen in meerdere varianten. Ook twee varianten voor vrouwenkloosters zijn hier, net als een brief over het kloosterleven, opgenomen in het oorspronkelijke Latijn en in een fraaie vertaling.

Augustinus (354–430) was een Noord-Afrikaans filosoof en theoloog. Als eerste in de geschiedenis schreef hij systematisch over de vrijheid van de wil, de kracht van het geheugen, en de (on)maakbaarheid van de samenleving. Hij was bisschop van Hippo en geldt als een van de belangrijkste kerkvaders.

Met voorwoord van Paul van Geest en vertaalt door Vincent Hunink

Exegeet Peter Schmidt haalt stof en roet van vele jaren weg. Hij koos vier verhalen die al jaren als een steentje in zijn schoen schrijnen, omdat ze absoluut niet te rijmen zijn met de barmhartigheid van overige Bijbelverhalen.

Begrijp je ook wat je leest? brengt twee bekende parabels, die van de Talenten en van de Onrechtvaardige Rentmeester. In het derde hoofdstuk wordt de al even bekende ontmoeting van Jezus met de rijke jongeling ontleed. Het vierde hoofdstuk waarvan compassio de rode draad vormt, gaat niet over één bepaald Bijbels fragment, maar voert ons terug naar de bijna vergeten maar baanbrekende invloed van het profetenboek dat onder de naam van Amos tot ons kwam.

Het resultaat van zijn vernieuwde kijk is een ‘aha-erlebnis’ zonder weerga.

Peter Schmidt is emeritus professor exegese aan de K.U.Leuven. Bij Sterck & De Vreese verscheen eerder Het Lam Gods. Een verhaal van God en mens.