De Romeinse heerbaan

Xander Bruins verdwaalde tijdens het schrijven van een essay op Marktplaats en vond een eeuwenoude schedel van een ridder, zonder naam, zonder verhaal. Wat volgde was een jarenlange zoektocht naar de identiteit van deze schedel. Een interdisciplinair onderzoek leidde tot de herontdekking van de vergeten ridder Boudewijn van Heile, een schepen, krijgsgevangene en vredestekenaar uit het veertiende-eeuwse Zeeuws-Vlaanderen, een graafschap dat verscheurd werd door een bloedige opstand. In verwoeste kastelen, beruchte veldslagen en dorpen die van de kaart waren verdwenen, lag een vergeten leven verborgen. Een verhaal van moed en prestige, maar ook van rampspoed, rebellie en gevangenschap.

De vergeten ridder is meer dan een biografie, want het vergeten leven van een ridder blijkt ook een spiegel voor onszelf te zijn, want ‘vergetelheid’ is onvermijdelijk, ongeacht rijkdom, titels of familieaanzien. Xander Bruins begon met een zoektocht naar een naam, maar vond juist de betekenis van identiteit. Het middeleeuwse memento mori beantwoordt hij met carpe diem.

Xander Bruins doet onderzoek naar de evolutie van schedelvormen en doceert zwaardvechten volgens de veertiende-eeuwse traditie van Johannes Liechtenauer. Hij is gefascineerd door de zoektocht naar begrip en de betekenis van het leven, een reis waarin hij anderen graag meeneemt.

In 2022 verblijft Arnon Grunberg op uitnodiging van de Rijksuniversiteit Groningen en Het Drentse Landschap een week op Landgoed Overcingel in Drenthe. Vlak voor dit stadspaleis zal worden omgebouwd tot woning en B&B mag Grunberg nog even de geuren van het verleden opsnuiven, samen met de laatste bewoner van Overcingel, kat Marcus.

Omgang met het aristocratische verleden is omgang met klassenverschillen, met onvermijdelijke mythologisering, met morele vraagstukken; vanuit het heden lijkt het verleden al snel één grote wandaad.

Dat menige buitenplaats tegenwoordig een luxehotel is, borduurt voort op de traditie dat de buitenplaats een ideaal decor is voor escapisme. En escapisme mag wat kosten, hoe rijker de mens hoe uitbundiger het escapisme. Na de uitspatting de weemoed.

Moet je schuldig en minder schuldig verleden levend houden en zo ja, hoe?

In deze bundel reflecteren Grunberg en anderen over een tijd dat de Voorzienigheid nog de scepter zwaaide over de mensen. Zoals de worm gedoemd is om te kruipen en de vogel om te vliegen, zo leken ooit ongelijkheid en onrechtvaardigheid de vanzelfsprekende doem van de mensheid.