Aulus Gellius, een Romeinse schrijver die leefde in de tweede eeuw na Christus, had altijd een notitieboekje op zak. Hij studeerde filosofie in Athene waar hij ’s nachts begon aan het schrijven van een reeks essays over taal, literatuur en geschiedenis, die hij zou bundelen onder de titel Attische nachten.

Gesprekken, discussies en lectuur vormden stof voor zijn essays, die veel amusante anekdotes bevatten over beroemde persoonlijkheden als Socrates, Demosthenes en Epictetus. Tegelijk klinkt in zijn werk een satirische stem door die met vuur menselijke gebreken op de korrel neemt. Ook nodigt hij zijn lezers uit tot nadenken over vragen die nog altijd actueel zijn: over zwijgen en spreken, vrijheid, geluk en vriendschap.

Attische nachten is een hoogtepunt uit de klassieke traditie. Het oudst bewaarde exemplaar werd in 836 overgeschreven in het klooster van Fulda. Dit handschrift is opgenomen in de collectie van Tresoar en wordt gezien als het oudste boek in Nederland.

Tinne Horemans vertaalde voor deze bloemlezing als eerste deze essays in het Nederlands. Zij is leerkracht Nederlands en Latijn en schreef eerder artikelen voor het tijdschrift voor antieke cultuur Hermeneus.

De geschiedenis van het occultisme hangt aan elkaar van echte en vermeende complotten. Het verlangen naar een betere wereld en het idee bovennatuurlijke krachten te bezitten, leidde tot allerlei samenzweringen. Maar heel vaak werden mensen – vrouwen met name – ten onrechte vervolgd wegens een vermeend complot.

Historicus en magie-expert Ruud Vermeer bespreekt de samenzweringen rond het occulte denken vanaf de vroege gnostiek tot en met het hedendaagse geloof in nazi-bases onder de Zuidpool. Op licht ironische toon voert hij ons langs gnostici, katharen, tempeliers, utopisten, rozenkruisers, vrijmetselaars, illuminati, nazi-occultisten en hedendaagse graalzoekers. De occulte traditie blijkt nog springlevend.

Ruud Vermeer is historicus en neerlandicus. Hij publiceerde Meesters van de magie, Heksenjacht en een biografie over Aleister Crowley. Hij was eerder hoofdredacteur van Pandora, tijdschrift voor kunst & literatuur.

Alain Holtkamp is getraumatiseerd teruggekomen uit Noord-Afghanistan. Jarenlang heeft hij zich goed weten te houden, maar als in 2021 de Talibanstrijders Kabul binnentrekken, knapt er iets in hem. Hij mishandelt zijn levenspartner en wordt veroordeeld tot vier jaar gevangenisstraf en tbs. In de ‘crypte’ van zijn isoleercel schrijft hij brieven aan ‘de sjamaan’, waarin hij filosofeert over het ongenadige karakter van de waarheid. Hij put troost uit de gedichten van een Afghaanse vrouw, die hij op wonderbaarlijke wijze in zijn cel ontvangt. Als zijn zus hem de waarheid over zijn vader vertelt, wordt het hem te veel.

Een actuele en filosofische vertelling over de impact van (oorlogs)geweld, over het kwaad dat altijd meelift met het goede en over het laatste redmiddel om staande te blijven in een liefdeloze waarheid: de psychotische verbeelding.

Okke Wisse was jarenlang algemeen geestelijk verzorger in de Van der Hoevenkliniek te Utrecht. Tegenwoordig is hij counselor en docent aan de Utrechtse Academie voor Geesteswetenschappen. Eerder verscheen van hem Filosoferen in de tbs.

‘Ik echter vecht met verzen in mijn krappe bedje: wijd je dagen aan wat jij het beste kan!’

Geen enkele andere Romeinse dichter dompelde zich zo onder in de liefde als Sextus Propertius (ca. 50 – 15 v.Chr). Zijn gedichten zijn daardoor uniek. Consequent stelt hij in flitsende versregels de vrouwelijke deugden tegenover de mannelijke, de zachtheid tegenover de strengheid, de lichamelijke liefde tegenover de lichamelijke kracht, de elegie (het vers van de liefde) tegenover het epos (het vers van de strijd).

Hij maakt ons deelgenoot van alle emoties die bij de intense liefde horen: genot, afgunst, teleurstelling, hoop en wanhoop, angst voor verlies, vreugde bij terugkeer, in amusante of pijnlijke situaties. Hij is een meester in zijn genre, de grootste van de Romeinse elegiedichters, aan wie de bekendere Ovidius schatplichtig was.

‘Wanneer de uren zijn besteed aan menig schaal, en Venus nachtelijke offerdiensten eist,

voldoen wij uitgelaten in ons bed de schatting: zo voltooien wij dan jouw verjaardagsfeest.’

Het bezingen van de liefde bracht Propertius in conflict met de strenge moraal onder Augustus. In zijn laatste boek stapt hij noodgedwongen af van de liefde en biedt hij ons ongewone portretjes van Rome en haar geschiedenis. Maar vooral viert hij de liefde.

Deze nieuwe integrale vertaling van het werk van Sextus Propertius is van de hand van l.j. Deuss. Afgestudeerd in culturele antropologie en rechten, studeerde hij na zijn werkzame leven Keltische en klassieke talen aan de Rijksuniversiteit Utrecht. Eerder schreef hij artikelen en boeken over zijn vakterreinen; regelmatig schrijft hij boekrecensies voor Hermeneus, het tijdschrift van het Nederlands Klassiek Verbond.